Người Kháng là dân tộc cư trú tại bắc Việt Nam và Lào. Họ là một dân tộc trong số 54 dân tộc tại Việt Nam.
Người Kháng nói tiếng Kháng, là ngôn ngữ thuộc ngữ tộc Môn-Khmer. Tuy nhiên vị trí của nó trong nhánh Môn-Khmer chưa được xác định rõ ràng, Tiếng Kháng được cho là thuộc ngữ chi Khơ Mú hoặc ngữ chi Palaung
Tại Việt Nam, người Kháng cư trú tại Sơn La và Lai Châu. Người Kháng tự gọi là Mơ Kháng, với các nhóm: Kháng Dẩng, Kháng Dón, Kháng Súa. Một số tự gọi là Háng (Ma Háng, Bủ Háng). Trước đây còn được gọi với những tên như Xá Khao (Ksakhao), Xá Xúa (Ksasua), Xá Đón (Ksadon), Xá Dâng (Ksadaeng), Xá Hộc (Ksahoc), Xá Ái (Ksaai), Xá Bung (Ksabung), Quảng Lâm, Brển, Ksakautenh. Năm 1979, thống nhất sử dụng tên gọi Kháng.
Dân số theo điều tra dân số năm 1999 là 10.272 người. Theo Tổng điều tra dân số và nhà ở năm 2009, người Kháng ở Việt Nam có dân số 13.840 người, cư trú tại 25 trên tổng số 63 tỉnh, thành phố. Người Kháng cư trú tập trung tại các tỉnh: Sơn La (8.582 người, chiếm 62,0% tổng số người Kháng tại Việt Nam), Điện Biên (4.220 người, chiếm 30,5% tổng số người Kháng tại Việt Nam), Lai Châu (960 người).
Tại Lào, người Kháng được biến đến tên như Bit, Khabit, Psing. Tại Trung Quốc, người Bố Hưng (布兴), Bố Mang (布芒) tại Kim Bình, Hồng Hà cũng có liên hệ mật thiết với dân tộc Mảng.
Người Kháng làm rẫy theo lối chọc lỗ tra hạt, trồng nhiều lúa nếp làm lương thực chính, nay nhiều nơi chuyển sang cày bừa đất, gieo hạt, có ruộng bậc thang nhưng không nhiều. Họ chăn nuôi gà, lợn, trâu là phổ biến. Đồ đan: ghế, rổ, rá, nia, hòm, gùi... và thuyền độc mộc kiểu đuôi én được người Thái ưa dùng. Người Kháng thường dùng loại gùi một quai, đeo qua trán. Họ trồng bông rồi đem bông đổi lấy vải và đồ mặc của người Thái.
Tục làm nhà mồ và dựng cột biểu tượng
Theo phong tục Kháng, người chết được chôn cất chu đáo, trên mộ có nhà mồ, có các đồ vật dành cho người chết: hòm đựng quần áo, giỏ cơm, ống hút rượu, bát, đũa... phía đầu mộ chôn một cột cao 4-5 mét, trên đỉnh có con chim gỗ và treo chiếc áo của vợ hay chồng người chết.
Người Kháng có quan niệm mỗi người có 5 hồn, hồn chính trên đầu và 4 hồn kia ở tứ chi. Khi chết mỗi người biến thành "ma ngắt" ngụ ở 5 nơi. Hồn chủ thành ma ở nhà, chỗ thờ tổ tiên là "ma ngắt nhá", hồn tay phải trên thiên đàng là "ma ngắt kỷ", hồn tay trái ở gốc cây làm quan tài là "ma ngắt hóm", hồn chân phải ở nhà mồ là "ma ngặt mơn", hồn chân trái lên trời thành ma trời là "ma ngặt xừ ù".
Lễ hội Pang Phóong (Lễ hoa hoa/Chúa xíp xí): Đây là lễ hội lớn nhất và quan trọng nhất trong năm của người Kháng, diễn ra vào mùa thu hoạch (khoảng tháng 11 - 12 âm lịch). Lễ hội mang ý nghĩa tạ ơn trời đất, tổ tiên và các thầy mo đã chữa bệnh cho dân bản, cầu cho ngô lúa bội thu, gia đạo bình an.
Tín ngưỡng Vạn vật hữu linh: Người Kháng tin rằng mọi vật đều có hồn. Hệ thống tín ngưỡng gồm cúng ma nhà (ma ngắt nhá), ma rừng, ma sông và quan niệm độc đáo về 5 phần linh hồn (5 ma ngắt) của con người sau khi qua đời.
Không gian văn hóa và trang phục đặc trưng của người Kháng trong ngày lễ hội.
Người Kháng có thói quen ăn đồ đồ (xôi đồ, cá đồ, thịt đồ) và đồ nướng.
Các món ăn nổi tiếng: Cá nướng (Pa pỉnh tộp), Canh bon, Thịt lợn ướp chua (Som múp) và Rượu cần. Tục uống rượu cần qua ống hút nứa là nét văn hóa hiếu khách đặc trưng khi có khách quý đến nhà.
Trang phục nữ gồm có: Áo ngắn (áo cóm), váy dài, thắt lưng, khăn đội đầu và trang sức kim loại.
Áo ngắn:
Kiểu dáng tương tự như áo cóm của người Thái Đen (dáng ngắn ôm sát người).
Hàng cúc: Mặt trước khâu hàng cúc kim loại (đồng, nhôm, bạc) hình con bướm hoặc hình tròn.
Điểm nhấn riêng: Từ vai xuống ngực có đính hai dải vải màu nổi bật (đỏ, vàng hoặc xanh) gài các hình tròn nhôm hoặc đồng xu trang trí. Phần cổ tay áo được đắp thêm các khổ vải nhiều màu (xanh, đỏ, vàng) tạo nét nhấn độc đáo.
Váy (Váy đen chàm):
Váy dáng dài xòe nhẹ, may từ 4 khổ vải bông nhuộm chàm màu đen mịn, không trang trí hoa văn rườm rà ở thân váy để làm nổi bật phần áo.
Váy gồm 3 phần: cạp váy, thân váy và gấu váy. Cạp và thân váy được lót thêm một lớp vải bông trắng bên trong giúp định hình dầy dặn.
Thắt lưng & Khăn:
Thắt lưng: Dùng thắt lưng vải màu xanh lá nhạt hoặc xanh lam, hai đầu thắt lưng được may nép hai khổ vải màu đỏ sặc sỡ.
Khăn đội đầu: Phụ nữ Kháng quấn khăn chàm vải thô hoặc khăn thêu họa tiết tỉ mỉ trên đầu.
Trang sức đi kèm:
Đeo vòng cổ, vòng tay bằng bạc/đồng và đeo túi thổ cẩm thêu hình chim nhỏ, hoa tám cánh khi đi chơi, đi lễ hội.
Trang phục nam giới mang nét mộc mạc của cư dân vùng cao:
Áo: May bằng vải chàm đen, kiểu áo tứ thân xẻ ngực, cổ đứng cao khoảng 5cm và có hai túi to ở vạt trước để đựng đồ cá nhân khi đi nương hay đi chợ.
Quần: Quần chân què (cạp lá tọa) nhuộm chàm đen, ống rộng thoải mái cho việc leo núi. Khi mặc, người ta gấp cuộn cạp quần lại chặt ở quanh cạp bụng.
Khăn & Túi: Đội khăn quấn màu đen tự dệt. Khi đi hội hay đi chơi, nam giới thường đeo thêm chiếc túi thổ cẩm dệt hoa văn hình chim hoặc ngôi sao 8 cánh sặc sỡ qua vai.
Người Kháng ở nhà sàn. Nhà thường có 3 gian 2 chái, mái kiểu mu rùa và hai cửa ra vào ở hai đầu nhà, 2 cửa sổ ở hai vách bên. Trước kia, mái ở hai đầu hồi thường được làm thẳng, hiện nay nhiều nơi đã làm mới hình mái rua như nhà Thái Đen. Mỗi nhà có hai bếp lửa (một bếp để nấu ăn hàng ngày, còn một bếp để sưởi và để nấu đồ cúng khi bố mẹ chết).
Nhà ở của người Kháng
Phụ nữ Kháng đảm nhiệm khâu trồng bông, bật bông, kéo sợi và dệt vải bông thô nhuộm chàm. Họ cũng tự tay thêu các đường nét hoa văn sặc sỡ trên khăn đội đầu (khăn piêu), vạt áo hay các dải trang trí để hoàn thiện trang phục cho bản thân và gia đình.
Người Kháng có bí quyết làm men rượu từ các loại lá, rễ cây rừng cùng củ riềng, ớt, gạo nếp. Nghề ủ rượu cần mang giá trị tín ngưỡng cao, vì rượu cần là vật phẩm bắt buộc trong lễ cúng tổ tiên (ma ngắt nhá), Lễ hội Pang Phóong và nghi thức đãi khách quý đến nhà.
Người Kháng tự tay đẽo gọt các cột gỗ lớn, xẻ ván và làm hệ thống kèo, mộng gỗ để dựng nên những ngôi nhà sàn chắc chắn. Kỹ thuật ghép mộng thủ công không dùng đinh sắt giúp nhà sàn chịu lực tốt, thoáng mát và thích ứng hoàn hảo với địa hình lưng chừng núi.
Khác với nhiều dân tộc vùng cao, người Kháng từng có nghề làm gốm nung hoàn toàn thủ công. Họ nặn đất sét bằng tay không cần bàn xoay để tạo nên các loại nồi, vại, nung trên bếp củi ngoài trời. Dù hiện nay nghề này đã dần mai một, đây vẫn là dấu ấn lịch sử riêng biệt của đồng bào.